نسخهی جدید سند تحول و تعالی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران در فروردین ماه سال جاری به استحضار و تصویب ریاست محترم قوه قضائیه رسید … بیتردید، یکی از مهمترین بخشهای این سند که مشتمل بر یک مقدمه و چهار فصل میباشد، موضوع بهرهمندی از فناوریهای نوین و استفاده از هوش مصنوعی جهت دستیابی به اهداف سند است که طبیعتاً، زیستبوم اصلیِ این مهم، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه و کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با بیش از ۱۲۰۰ دفتر در سراسر ایران اسلامیست…حال، با در نظر گرفتن نقشهای محوری که برای دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بعنوان پیشانی و پل ارتباطی فیمابین قوه قضائیه و مردم در نظر گرفته شده و این نقشآفرینیها، به صورت پیشرفتمدار، روز به روز در حال توسعه میباشد، سلسله *صحبتهای کوتاه و کاربردی* از محمدرضا سلطانی/مدیرعامل کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تحت عنوان *نقش کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در تحقق سند تحول و تعالی قوه قضائیه* تدوین گردیده که بخش نخست این سخنان، ۸ مرداد ماه سال جاری در همین پایگاه اطلاعرسانی منتشر شد (B2n.ir/t25562) و اینک، بخش دوم به شرح ذیل تقدیم میگردد:
در بخش نخست صحبتهایم اشاره کردم که شاید در اوایل تأسیس دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در سال ۱۳۹۲، کمتر کسی فکر میکرد که این دفاتر، اینگونه بتوانند در پیشبرد اهداف والای قوه قضائیه نقشآفرینی نمایند اما با رشد فناوری اطلاعات در دنیا و ایران اسلامی، در حال حاضر و در زمان انجام این مصاحبه ۱۲۳۶ دفتر در سراسر کشور مشغول خدمترسانی به عموم جامعه هستند و بدیهی است که با توجه به سامانه محور بودن سند تحول و تعالی دستگاه قضایی و تعریف بیش از یکصد سامانه در مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه که روز به روز هم در حال توسعه میباشد، نقش مهم و مؤثر دفاتر، بیش از پیش آشکارتر میشود.
براساس محتوای سند تحول و تعالی قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران، مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضایی با شعار «قوه قضائیه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» مرکز ثقل تحقق اهداف فناورانه دستگاه عدلیه در ایران اسلامی است و کانون خدمات الکترونیک قضایی هم که بعنوان پیشانی قوه قضائیه و پل ارتباطی فناورانهمحور فیمابین دستگاه قضایی و مردم و با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، از مردم برای مردم»، از سال ۱۳۹۲ تأسیس شده است، بعنوان یکی از ارکان مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه در ارتباط با معاونت خدمات الکترونیک قضایی این مرکز است.
با یک جستجو در محتوای نسخهی جدید سند تحول و تعالی قوه قضائیه درمییابیم که ۱۱۷ بار واژهی «فناوری»، ۹۴ مرتبه عنوان «مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه» و در ۴۰ عبارت هم لغت «الکترونیک» تکرار شده است که این موضوع به نسبت فراوانی عبارات مذکور در این سند ۱۰۲ صفحهای، عدد بسیار قابل ملاحظهای میباشد و حاکی از نقش انکارناپذیر «فناوری» و «خدمات الکترونیک قضایی» با مدیریت ارکان و اجزاء «مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضائی جمهوری اسلامی ایران» برای تحقق اهداف سند تحول و تعالی است.
همچنین، نخستین بار به نقش تأثیرگذار مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه و خدمات الکترونیک قضایی در صفحه ۱۵ فصل «برنامه تحول» این سند ذیل مأموریت اول در راهکارِ دومین راهبرد با عنوان «بهرهگیری از ظرفیت متخصصان در صدور آراء و تصمیمات متقن» به صورت میان مدت اشاره شده که بر استفاده از «فناوریهای نوین و هوش مصنوعی» در فرایند ارائه خدمات تشخیصی و درمانی، تأکید دارد، اشاره شده است.
در راهبرد سوم همین فصل از سند هم، عنوان «استفاده از فناوریهای هوشمند در فرایند صدور آراء و تصمیمات قضایی» را مجددا به صورت میان مدت داریم که این موضوع نشان میدهد از نخستین صفحات فصل تحول سند، نقش فناوری اطلاعات و خدمات الکترونیک قضایی در صدور آراء که چکیدهی تمام فعالیتهای دستگاه قضایی است،کاملاً کتمان ناپذیر مینماید.
نکتهی جالبتر اینکه، در راهکارِ راهبردِ فوق، صراحتا به توسعه «دستیار هوشمند قضایی» در «سامانه مدیریت پرونده» بهمنظور دسترسی سریع و یکپارچه قضات در فرایند رسیدگی به اطلاعات مورد نیاز نظیر قوانین، آراء وحدت رویه و … و پیشنهاد هوشمند رأی و تصمیم مقتضی در موضوعات پُرتکرار از قبیل قرارهای اعدادی و تأمین کیفری، نیابتهای قضایی و استعلامها و … اشاره شده است.
بنابراین، با در نظر گرفتنِ فراوانیِ واژگان مذکور در نسخهی جدید سند تحول و تعالی قوه قضائیه و اذعان به این موضوع که خدمات الکترونیک قضایی رکنِ مهمی است که به ارکان و اجزاء دستگاه قضائی این امکان را میدهد تا با بهرهمندی حداکثری از این خدمات، باعث کاهش اطاله دادرسی و تسریع در صدور احکام متقن شوند، نقش بیبدیل فناوری اطلاعات، بیش از پیش مشخص میشود.
و اما به صورت ویژه و مشخص، در فصل سوم سند تحول و تعالی قوه قضائیه با عنوان «نظام مدیریتی اجرای برنامه تحول و تعالی» صفحه ۹۳ «مبحث هشتم – ارتباط با مردم» بهصورت مستقیم به نقش دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اشاره شده است.
در این مبحث، «فراهمسازیِ امکان استعلام و اطلاع از آخرین وضعیت پروندههای قضایی برای عموم مردم از طریق مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بهمنظور کاهش مراجعات حضوری به مراجع قضایی» بعنوان یکی از مهمترین اهداف سند تحول و تعالی دستگاه قضایی قید شده است.
در همین مبحث، «استقرار شعبه سیار دفتر خدمات الکترونیک قضایی در همکاری و تعامل با همهی زندانها و اجرای ماده ۱۱۳ آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور»، از دیگر نقشهای مهم و مؤثر دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در سند تحول و تعالی قوه قضائیه با محوریت مردم است که به حول و قوه الهی در بخش دیگری از صحبتهایم در طول روزهای آینده به این دو موضوع اخیر خواهم پرداخت/پایان بخش دوم.
شایان ذکر است، خانواده بزرگ کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، از مردم برای مردم» در قالب بیش از ۱۲۰۰ دفتر با نیروهای متعهد و متخصص در سراسر کشور، در تحقق «قوه قضائیه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» در همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضایی، همواره مشغولِ خدمترسانی به عموم مردم شریف ایران اسلامی است.
