سند تحول دستگاه قضا و توسعه خدمات هوشمند در این قوه، موضوعی است که برنامه زنده «بحث روز» رادیو ایران با حضور مسئولان این حوزه به آن پرداخت.
به گزارش روابط عمومی کانون و به نقل از واحد خبر «مافا» دستگاه قضا، همزمان با هفته قوه قضائیه، برنامه «بحث روز» رادیو ایران به بررسی ابعاد مختلف تحول دستگاه قضایی و روند پیوستن خدمات این قوه به پنجره واحد خدمات هوشمند دولت و معرفی فهرست خدمت رسانی به مردم پرداخت.
مهمانان این برنامه آقایان دکتر محمد کاظمی فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه و دکتر جواد موحد، معاونت الکترونیک سازمان اطلاعات و فناوری ارتباطات بودند که پیرامون سند تحول دستگاه قضایی و روند پیوستن آن به پنجره واحد هوشمند دولت به گفتگو پرداختند.
دکتر محمد کاظمی فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه در ابتدا به بیانات مقام معظم رهبری و توصیه های راهبردی اخیر ایشان در خصوص سند تحول دستگاه قضایی اشاره کرد و موضوع فناوری اطلاعات و هوشمندسازی را یکی از مهمترین بخش های آن خواند که بیش از نیمی از آن بر اساس تولیدات و محصولاتی است که بر پایه و اساس فناوری اطلاعات شکل گرفته و ذکر این نکته که سند تحول قضایی اگر بخواهد موفق شود، یکی از محورهای مهم آن توسعه فناوری اطلاعات است.
تاکید کرد از زمان تصویب این سند، تلاش های زیادی صورت گرفته و محصولات مختلف بر اساس آنچه مورد نیاز بوده است تهیه شده است که بر اساس زمان بندی که در سند تحول قضایی به خوبی مشخص شده تا انتهای سال 1402 بتوانیم تولیدات نرم افزاری را هم گام با بقیه بخش های قوه قضائیه پیش ببریم.
دکتر کاظمی فرد در توضیح اینکه از ظرفیت فناوری اطلاعات چگونه می توان در دستگاه قضا و تسهیل روند دادرسی بهره برد تاکید کرد که فناوری اطلاعات به عنوان ابزاری در دست قاضی به انجام وظیفه به نحو بهتر و شایسته تر کمک خواهد کرد و تمام تلاش این است که کار سریع تر و با اتقان بیشتری بتواند پیش برود. این مسئله به طور مثال در طی دو هفته اخیر از جمله کارهایی که صورت گرفته در بحث شهود حرفه ای است که در گذشته در زمان مراجعه به دادگاه ها گزارش های متعددی مبنی بر شهادت فروشی وجود داشت که با کمک ابزار هوشمندی در اختیار قاضی می گذاریم بر مبنای گزارش نهادهای نظارتی درباره مشخصات افرادی که به عنوان شاهد حرفه ای فعالیت و موارد متعددی از شهادت در طی یک سال را در دادگاه داشته اند، قاضی می تواند در صدودر رأی و رسیدگی به پرونده این مسئله را در نظر بگیرد. به طور نمونه در حال حاضر حدود 8 هزار نفر شناسایی شده اند که بالای سه بار شهادت داده اند.
و یا در مسئله اعسار یا ابراز ناتوانی مالی در پرداخت هزینه دادرسی و یا محکومیت که فرآیند طولانی و زمان بری بود که سبب اطاله دادرسی و تحمیل هزینه می شد که در حال حاضر قضات با استعلام به صورت برخط، توانایی مالی افراد بررسی می شود که در همه موارد فناوری اطلاعات به کمک کوتاه شدن مسیر دادرسی، کاهش هزینه ها و اتقان رسیدگی می آید و این امکان در قالب سامانه های خدماتی مختلف در حال به کارگیری است.
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه با مروری بر تلاش های صورت گرفته طی دهه های گذشته تا کنون برای تحقق هوشمند سازی فرآیندها در دستگاه قضا تاکید کرد هدف ما در این سند تحول، برداشتن محدودیت های زمانی و مکانی است به این معنی که در هرساعت از شبانه روز و در هرمکان جغرافیایی بتوان بهره برداری از خدمات قضائی داشت تا بحث دسترسی به عدالت حتی برای خارج از کشور نیز فراهم باشد.
همچنین در خصوص فلسفه ایجاد پنجره واحد خدمات باید گفت که همه خدماتی که قرار است دستگاه قضا به مردم ارائه دهد در یک نقطه ارتباطی در قالب این فناوری برخط و به صورت غیر حضوری قابل دریافت باشد و و ارائه این خدمت توسط هشت شرکت دانش بنیان تحقق یافته است.
در ادامه برنامه «بحث روز»، دکتر جواد موحد، معاونت الکترونیک سازمان اطلاعات و فناوری ارتباطات روی خط ارتباطی حاضر شد و با اشاره به رشد قوه قضائیه به ویژه در دو سال اخیر در خصوص هوشمندسازی ارائه خدمات، این قوه را در 2 ماهه اول امسال در ردیف دومین دستگاه خدمت رسان برتر دانست که نزدیک به 35 میلیون تراکنش را در بخش های مختلف به دستگاه های اجرایی ارائه کرده است و پیوستن قوه قضائیه به پنجره خدمات واحد می تواند این حلقه را کامل کند.
همچنین دکتر کاظمی فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه در پاسخ به این پرسش که خدمات این قوه در پنجره واحد خدمات هوشمند دولت شامل چه مواردی خواهد بود گفت:«سامانه سامع یا همان سامانه ارتباط مردمی عدلیه که در حقیقت گوش شنوای قوه است، در صورتی که در هر بخش از دستگاه قضا مثلا اطاله دادرسی مشکلی وجود داشته باشد یا انتقاد یا درخواستی باشد و یا مردم اعلام گزارش یا درخواست ملاقات داشته باشند می توان در این سامانه به صورت الکترونیک ثبت کنند و این سامانه قرار هست نقش محوری را در ارائه سایر گزارشات نیز داشته باشد.»
دکتر کاظمی فرد اضافه کرد در راستای تحقق سندتحول قضایی، بحث الکترونیکی کردن دادرسی ها نیز در سال گذشته 25 هزار دادرسی الکترونیک داشتیم و در دوماهه اخیر نیز رشد 90 درصدی را نسبت به دو ماه اول سال گذشته شاهد بودیم که نشان دهنده همت دستگاه قضا و سطح استفاده از فناوری اطلاعات است. همچنین در بحث تسهیل دسترسی، ایرانیان خارج از کشور برای اولین بار موفق شدند در دادرسی شرکت کنند. و مهمتر از همه زندانیان ما در بیش از 75 درصد به جای
جابه جایی فیزیکی برای شرکت در جلسات تحقیق به صورت الکترونیکی در روند بررسی ها حضور داشتند و این یک تحول بزرگ است.در زمینه آموزش نیز، خدمت جدیدی برای ارائه در پنجره واحد در حال شکل گیری است که فیلم های آموزشی موجود و قابل استفاده باشد.
همچنین بحث ساماندهی کارشناسی به عنوان یکی دیگر از تکالیف سند تحول قضایی که در گذشته سبب اطاله دادرسی و فساد در آن مطرح بود و نیاز به شفافیت داشت به صورت ارجاع هوشمند پرونده ها به کارشناسان است که در دست اقدام و رسیدگی است.