امسال تسهیلات متنوعی از جمله بیمه مسئولیت مدنی و وام قرضالحسنه برای مدیران دفاتر خدمات الکترونیک قضایی فراهم شده است
یکی از برنامههای قوه قضاییه، توسعه و پراکندگی دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در سراسر کشور است. این برنامه با این هدف در دستور کار قرار گرفت که خدمات قضایی در کمترین زمان و با سادهترین روش به شهروندان ارائه شود. «شهریار» را شاید بتوان مهمترین شهرستان غرب استان تهران دانست؛ شهری که اگرچه زمانی با باغهای انگورش شناخته میشد، اما اکنون بخش قابل توجهی از جمعیت استان تهران را در خود جای داده است. راهاندازی دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در این شهرستان باعث شده که ساکنان شهریار برای انجام امور قضایی خود، دیگر نیازی به حضور در مراجع پر ازدحام قضایی نداشته باشند. یکی از این دفاتر که در میدان حافظ این شهرستان، نبش خیابان مصطفی خمینی واقع شده، از اردیبهشت ماه ۱۳۹۶ مشغول خدماترسانی به مردم است. این دفتر خدمات الکترونیک قضایی با به کارگیری ۶ کاربر – کارشناس مجرب و آموزش دیده، روزانه به طور میانگین به ۷۰ تا ۹۰ شهروند شهریاری خدماترسانی میکند.قاسمعلی توسلی، مدیر دفتر میدان حافظ شهریار در گفتوگو با روابط عمومی کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به همکاران خود توصیه میکند که به این کار با دیده عبادت بنگرند، زیرا عموما مردمی که به این دفاتر مراجعه میکنند، مالباخته یا بزه دیده هستد که برای انجام و ارسال امور قضایی خود به مراجع قضایی به این نوع دفاتر مراجعه میکنند. توسلی همچنین رئیس هیئت مدیره کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است که در این جایگاه میتواند مشکلات دفاتر سراسر کشور را احصاء و برای رفع آنها تلاش کند.
*چند باجه اکنون در دفتر شما خدماترسانی میکنند؟
۵ باجه فعال، کار ثبت دادخواست و شکواییه و خدمات دیگر را انجام میدهند و یک باجه هم برای امور مربوط به سامانه «ثنا» پیش بینی شده است.
*از آنجا که دفتر شما هر روز به طور میانگین پذیرای ۸۵ ارباب رجوع است، آیا با این ۵ باجه میتوانید به نحو مطلوب پاسخگوی مراجعان باشید؟
بله. با این حال برخی مشکلات وجود دارد که بخشی از آن به سبک زندگی و بخش دیگر به سیستم مربوط میشود. به جز تعداد کمی، بیشتر مردم عموما از ساعت ۹ صبح به بعد به دفتر مراجعه میکنند. به طور میانگین هر کاربر (کارمند دفتر) ۲۰ دقیقه زمان لازم دارد تا امور مرتبط با خدمترسانیِ قضایی یکی از مراجعین را انجام دهد. بنابراین هر کاربر در یک ساعت، به طور میانگین امور قضایی – ۳ شهروند – را انجام میدهد که باوجود ۵ باجه، کاربران دفتر در هر ساعت به طور متوسط حداقل به ۱۵ نفر خدمترسانی میکنند. حالا اگر این تعداد را در ۸ ساعت کار روزانه دفتر ضرب کنیم، میتوان روزانه به بیش از ۱۲۰ تا ۱۳۰ نفر خدمت رسانی انجام داد.
*با این حساب ظرفیت خالی هم دارید؟
بله. از آنجا که عموما ارباب رجوع بین ساعت ۹ تا ۱۵ به دفاتر مراجعه میکنند، در بخشی از ساعات، دفتر خلوت است.در واقع با توجه به اینکه قبلا موضوع خودکاربری مطرح نبود، در سالهای آغازینِ تأسیس دفاتر بخش زیادی از امور ثبت و ارجاع امور قضایی مردم، به دفاتر واگذار شده بود اما پس از مدتی، بخشی از امور مانند؛ ثنا و ابلاغها به صورت خودکاربری به مردم واگذار شد تا مردم عزیز بتوانند بدون نیاز به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی این قبیل امور را خودشان انجام دهند.از سوی دیگر خودکاربری برای وکلای دادگستری و اشخاص حقوقی نیز ایجاد شد. بنابراین حجم ارائه خدمات از سوی دفاتر به مردم، نسبت به سالهای نخستین راه اندازی دفاتر کم تر شده است. این در حالی است که ساختار اولیه دفاتر همچنان به قوت خود باقی است و دفاتر مکلفند که ضوابط مربوط به شرایط کارکنان و قانون کار را رعایت کنند. در دفتر ما و تا جایی که اطلاع دارم در دفاتر بعضی از همکاران، مشکلی به لحاظ پاسخگویی به ارباب رجوع وجود ندارد و حتی ظرفیت خالی هم در ساعات موظفی کارکنان وجود دارد.
*با توجه به اینکه شما رئیس هیئت مدیره کانون هم هستید، مشکلات دفاتر را به درستی میتوانید احصاء کنید. مهمترین مشکلات مدیران دفاتر را اکنون در چه حوزههایی میدانید؟
مدیران دفاتر با مشکلات و چالش هایی مواجه می باشند که به طور اجمالی به برخی از آنها اشاره میشود. اولین مشکل مدیران نگرانی از آینده شغلی خود و کارکنان دفاتر است. گروهی از مدیران دفاتر که از نسل جوان هستند، قبلا در مشاغل دیگری مشغول به کار بودهاند که به هر دلیل شغل اولیه خود را رها کردند. برخی از آنها پیش از این، در مشاغلی چون قضاوت، وکالت و سردفتری اسناد رسمی فعالیت میکردند که با توجه به نوع تحصیلات، سبک زندگی، تجارب ارزشمند خود و علاقهای که به خدمترسانی به مردم داشتند، شغل شریف مدیریت دفتر خدمات الکترونیک قضایی را برگزیدهاند.
با این حال، آنها در بحث پایداری و آینده شغلی خود دچار دغدغه هستند.دومین نگرانی عمده مدیران، بحث در آمد دفاتر است که به جهت افزایش غیرقابل پیش بینی تورم و کاهش مداوم ارزش پول ملی از یکسو و افزایش مداوم هزینه های جاری و ضرورت پرداختی های قانونی به کارمندان دفاتر که سال جاری بالغ بر پنجاه و هفت درصد افزایش داشته و دیگر هزینه ها، نظیر هزینه اجاره بها، کاغذ، کارتریج و استهلاک بالای تجهیزات اداری، مدیران با مشکلاتی موجه می باشند و این موضوعات از جمله چالش های پایداری و امنیت شغلی مدیران دفاتر می باشد.سومین دغدغه مدیران، موضوع آیین نامه دفاتر و بخش انتظامی آیین نامه ایجاد دفاتر است که مسئولیت شخصی همهی افعال و اقدامات کارکنان دفاتر را که بعضا غیرقابل نظارت و کنترل می باشد، متوجه مدیران دفتر نموده است. بطور مثال اگر کاربری به هر علت مرتکب خطا یا اشتباهی در انجام کار شود، در برخی موارد موجب لغو پروانه فعالیت و در نتیجه تعطیلی دفتر می شود.
بخش دوم مشکلات مربوط به چه موضوعی است؟
بخش دیگر مشکلات به مواد ناظر به مجازات های انتظامی آییننامه کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برمیگردد. مواد این آییننامه در مورد مدیران دفاتر بسیار سختگیرانه تدوین شده و آینده مدیریتی دفاتر را تهدید میکند، چراکه مجازاتهای سنگینی برای خطاهای ارتکابی کاربران دفاتر در نظر گرفته شده است. این در حالی است که ماهیت کار دفاتر به گونهای است که در برخی موارد بروز خطا اجتناب ناپذیر است و چه بسا با یک خطای ساده که کاربر دفتر مرتکب میشود که مسئولیت آن متوجه مدیر دفتر است، موجبات ناامنی برای مدیران را فراهم میکند.
*دفاتر با مشکل دیگری هم روبهرو هستند؟
بله. همانطور که عرض شد، هر دفتر مکلف است در طول روز تعداد مشخصی کاربر (کارمند) را به خدمت بگیرد و به خدمت گرفتن آنها مساوی با رعایت تکالیف قانونی برای پرداخت حداقلی حقوق و مزایای آنهاست. بنابراین، پرداخت هزینه های قانونی از یک سو و کاهش خدمات و به تبع آن کاهش درآمد از جمله مشکلات دفاتر به شمار می روند.علاوه بر موارد پیش گفته دفاتر از قانون جامع و مُدَوَّنی برخوردار نیستند.
*کانون برای مشکلات دفاتر و مدیران آنها چه اقداماتی تاکنون انجام داده، یا در دستور کار دارد؟
به عنوان نماینده و خدمتگزار مدیران دفاتر خدمات الکترونیک قضائی سراسر کشور در هیئت مدیره کانون، از حمایتهای دائمی رئیس محترم مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه تشکر میکنم؛ چرا که بطور مستمر و مسئولانه با اشراف کامل و حقیقتا پیگیر رفع مشکلات دفاتر می باشند. سال گذشته دفاتر در مورد تعرفه با مشکل جدی مواجه بودند که با تدبیر و با نگاه خوشبینانه و حمایتی ایشان و اعضا محترم هیات مدیره کانون امکانی فراهم شد که مدیران بتوانند به خدمتگزاری خود ادامه دهند. این امر سبب شد که امسال مدیران رضایتمندی بیشتری داشته باشند. در واقع، متناسبسازی نسبی تعرفهها با هزینهها، کار مدیران را تا حد قابل توجهی راحت کرد. عملکرد و تصمیمات اعضا هیات مدیره محترم کانون بی نظیر بوده و بستههای حمایتی خوبی برای مدیران در نظر گرفته شد و برنامهریزی شده که این بستهها تا پایان سال برای مدیران ارسال شود.
*در مورد امور بیمه مدیران اقدام مثبتی صورت گرفته؟
بله. در مورد بیمه مسئولیت، به عنوان یکی از دغدغههای اصلی ما و همه مدیران، هیئت مدیرهی کانون، حرکت بسیار بجا و مناسبی برای اطمینان خاطر مدیران انجام داد و مدیران تا سقف مناسبی تحت پوشش بیمه مسئولیت مدنی قرار می گیرند. در بحث بیمه تکمیلی و حوادث هم مانند سالهای گذشته این کار برای مدیران انجام شد و تا جایی که مطلع هستم، علاوه بر مدیران برای تعدادی از کارکنان دفاتر هم بیمه تکمیلی در نظر گرفته شده است.
تسهیلات دیگری هم برای دفاتر در نظر گرفته شده؟
امسال، با زحمات هیئت مدیره محترم کانون و ریاست محترم مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضائی، یک فقره وام ۶۰ میلیون تومانی قرضالحسنه برای همه مدیران دفاتر در نظر گرفته شد. این وام به سرعت و با سادهترین روش و بدون مراجعه حضوری، به مدیران پرداخت شده یا در حال پرداخت می باشد. انشاءالله در آینده هم ادامه خواهد داشت. به نظر می رسد که در زمینه کمکهای معیشتی و خدماتی با یک روند رو به رشد و توسعه روبه رو هستیم. امید میرود که با این حمایتها و همچنین متناسبسازی تعرفهها، مدیران با آرامش بیشتری به فعالیت و خدمتگزاری به مردم عزیز خدمت رسانی کنند.
سخن آخر؟
از همه همکاران محترم در سراسر کشور درخواست میکنم و به خودم هم یادآوری میکنم که همچون سالهای گذشته با انگیزه و علاقه بیشتر، به کار خود به عنوان «عبادت» نگاه کنیم و با آغوش باز و سعهی صدر پذیرای ارباب رجوع باشند و از دانش و تجربه خود که بسیار ذیقیمت است، برای حل مشکل مردم استفاده کنند.دفاتر خدمات الکترونیک قضائی، دفاتر بهرهگیری از فناوری و دانشهای نوین هستند و به تعبیر مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی) میتوانند کار مردم را تسهیل و تسریع کند.در واقع، همین که مدیران از دانش فنی و تجربه خود استفاده و نکات حقوقی و ارزشمندی را به ارباب رجوع یادآوری و راهنمایی میکنند، سرنوشت پرونده یک فرد را به جهت آشنا نبودن با مسائل حقوقی تغییر میدهند.از سوی دیگر به جهت جلوگیری از اطاله دادرسی، کمک شایانی به قوه قضاییه در تسریعِ فرایند دادرسی صورت می گیرد؛ از این رو، وقتی جریان پرونده در مسیر صحیح و قانونی قرار می گیرد، کمک بسیار بزرگی کردهایم. گاهی ممکن است که مردم به کسانی مراجعه کنند که صلاحیتهای علمی و تخصصی برای امور تنظیم درخواست های حقوقی نداشته باشند.دفاتر درگاه دستگاه عدالت هستند و از کارشناسان حقوقی بهره میبرند.کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی این امکان را فراهم کرده است تا شهروندان بتوانند به راحتی تقاضای حقوقی خود را که تقاضاهای تخصصی هستند، در دفاتر ثبت و به مراجع صلاحیتدار قضایی ارسال نمایند.
شایان ذکر است، خانواده بزرگ کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضائی با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضائی، از مردم برای مردم» در قالب بیش از ۱۲۰۰ دفتر با نیروهای متعهد و متخصص در سراسر کشور، در تحقق «قوه قضائیه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» در همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضائی، همواره مشغولِ خدمترسانی به عموم مردم شریف ایران اسلامی است.