«دفاتر خدمات الکترونیک قضائی» نمود عینی استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و توسعه فناوری در ارائه خدمات به مردم در قوه قضائیه است.
خانواده بزرگ کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضائی با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضائی؛ از مردم برای مردم» در قالب بیش از ۱۲۰۰ دفتر با نیروهای متعهد و متخصص در سراسر کشور در تحقق «قوه قضائیه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» در همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضائی، همواره مشغول خدمترسانی به عموم مردم شریف ایران اسلامی است.
در همین راستا، کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضائی، سلسله گفتوگوهایی به منظور بهرهمندی از آراء و نظرات نمایندگان دفاتر خدمات الکترونیک قضائی در استاها با آنها انجام داده تا ضمن شناسایی چالشها و مشکلات دفاتر، راهکارهای رفع این چالشها نیز بررسی میشود.
روابط عمومی کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضائی در گفتوگو با «سیده فاطمه موسوی» مدیر دفتر و نماینده دفاتر خدمات الکترونیک قضائی استان فارس به واکاوی برخی مشکلات روز دفاتر و همچنین پیشنهاداتی برای حل این مشکلات پرداخته است.
اکنون در استان فارس ۷۵ دفتر خدمات الکترونیک قضایی فعال است و موسوی به عنوان نماینده این دفاتر معتقد است با وجود فعالسازی سامانه خودکاربری افراد عادی و وکلا، نیازی به افزایش دفاتر نیست و اگر این دسترسیها هم غیرفعال شوند؛ باز هم باید با تحقیق و بررسیهای اصولی نسبت به افزایش دفاتر اقدام شود. وی به طور کلی اعتقاد دارد که وجود همین تعداد از دفاتر برای ارائه خدمت به مردم کافیست مادامی که قطعی سامانهها حل شود.
در ادامه مشروح گفت و گو با «سید فاطمه موسوی» آمده است.
دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با چه مشکلاتی روبرو هستند؟
موسوی: با توجه به اشتغالزایی مدیران و جذب نیروی کار و با وجود سرمایهگذاری بسیار اما واقعیت این است که در عمل نه تنها حمایتی از مدیران انجام نمیشود بلکه به واقع کارشکنیهایی هم وجود دارد مثلا بازرس اداره کار و بیمه هر روز در دفاتر حاضر میشوند و این اقدام باعث وقفه در کارها و ارائه خدمات کندتر به ارباب رجوع و عدم تمرکز ناشی از استرس را سبب میشود که پیشنهاد میکنم با اداره کار و تامین اجتماعی تفاهمنامهای برای تسهیل و همکاری جهت بیمه و حقوق توافقی ایجاد شود.
مشکل دیگر درمورد کم لطفی بازبینهای محترم دادگستری است که به علت ورود کم پرونده در هر ماه و ثبت آمار کم متأسفانه به بهانهها و دلایل مختلف، پروندهها را به دفاتر برگشت میدهند که باعث تضییع حقوق مردم میشود.
مشکل دیگری که وجود دارد این است که با وجود راه اندازی دفاتر خدمات الکترونیک قضایی؛ متاسفانه هنوز هم برخی دادگستریها به شیوه سنتی مواردی مثل لایحه و شکواییه را ثبت میکنند و یا اینکه فعال بودن دسترسی سامانه ثبت ثنا برای دادگستریها که خود باعث بهوجود آمدن ذهنیت منفی مردم نسبت به دفاتر شده است.
متاسفانه حمایت کافی و لازم از سوی دادگستریها برای دفاتر انجام نمیشود و باوجود تمام بیمهریها و توهینها و حتی در برخی موارد تهدیدهای جانی از سوی برخی ارباب رجوعان نسبت به کاربران و مدیران؛ پیشنهاد میشود که در هریک از دفاتر با استقرار یک سرباز امریه در برقراری نظم و امنیت بیشتر دفاتر اقدام شود.
آیا افزایش تعداد دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را راه حل موثری برای حل مشکلات دفاتر و ارباب رجوعان میدانید؟
موسوی: ضمن قدردانی از همکاریها و خدمات مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه، نقدهایی وجود دارد به عنوان مثال میبایست در افزایش تعداد دفاتر، دقت بیشتری شود چرا که بدون در نظر گرفتن میزان ثبت پرونده، درآمد دفاتر، مشکلات دفاتر (حقوق حداقلی کارمندان، بیمه کارمندان که هنوز برای هیچکدام از مدیران براساس اداره کار قابل پرداخت نیست و به دلیل عدم همخوانی درآمد به صورت توافقی انجام میپذیرد) این افزایش دفاتر، مشکلات و موانعی خواهد داشت.
خانواده دفاتر خدمات الکترونیک قضائی، به عنوان بدنه اصلی حاکمیت هستند اما آیا مزایایی که برای مدیران و کارمندان نهادها و سازمانهای کشور در نظر گرفته شده است برای مدیران و کاربران دفاتر در نظر گرفته میشود؟
درحال حاضر با وجود فعالسازی سامانه خود کاربری افراد عادی و وکلا نیاز به افزایش دفاتر نیست و اگر این دسترسیها غیرفعال شوند باز هم باید با تحقیق و بررسیهای این مورد حل شود اما به طور کلی میتوان گفت وجود همین دفاتر برای ارائه خدمت به مردم کافیست؛ اگر قطعی سامانه رفع و افزایش خدمات دفاتر و قوانین دست و پاگیر حذف گردد، هرگز نیاز به افزایش دفاتر نیست مگر در محلهایی که اصلا دفتر وجود ندارد.
با توجه به تعداد مراجعان، آیا بین هزینهها و درآمدهای دفاتر تناسبی وجود دارد؟ به عبارتی آیا تعرفهها با تورم موجود همخوانی دارد؟
موسوی: خیر؛ به عنوان مثال، خدمات زیادی از جمله مشاوره در دفاتر صورت میگیرد و لیکن تعرفه آن در سامانه تعریف نشده است؛ همچنین هزینه یک برگه کاغذ با چاپ در کافینتها ۱۰ هزارتومان است اما در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بهای این خدمت ۲۵۰۰ تومان است که این میزان با خدمت ارائه شده هیچگونه همخوانی ندارد؛ البته باید کرایه سرسام آور دفاتر، حقوق کارمندان، بیمه، هزینههای مربوط به امور جاری در دفاتر از جمله تهیه کاغذ و هزینههای دیگر را به هزینهها افزود که در واقعیت هرگز با تعرفههای مصوب همخوانی ندارد و حداقل حقوق کارمندان نیز را نمیتوان پرداخت کرد.
در مورد ارائه خدمات مشاوره به مراجعان؛ آیا در دفاتر برای کمک به مراجعانی که اطلاعات کافی حقوقی برای ثبت و پیگیری درخواستهای خود ندارند؛ خدماتی در نظر گرفته شده است؟
موسوی: در دفاتر، مشاوره رایگان به ارباب رجوعانی که دارای دانش حقوقی پایین هستند ارائه میشود و البته در برخی موارد شاهد هستیم که این خدمت متوقع شدن ارباب رجوعان برای مشاورههای بیشتر را در پی دارد که همواره سعی داریم از طریق استفاده از دانش همکاران دیگر طی تماس تلفنی مشکلات آنها را مطرح و به نحو بهتری راه حل ارائه دهیم.
نقش فناوری در شکلگیری دفاتر را چگونه ارزیابی میکنید؟ وضعیت سامانه چگونه است؟
موسوی: واقعیت این است که در عمل حتی بیشترین بار مشکلات دادگستریها چه در زمان کرونا چه بعد از آن و چه در حال حاضر بر دوش دفاتر است و وضعیت اختلال و قطعی مدوام و سرعت پایین سامانه باعث به وجود آمدن بدبینی و نارضایتی اکثر مردم نسبت دفاتر و دستگاه قضا شده است. در همین راستا پیشنهاد میشود چنانچه بنا به ارتقای سرورها است حتما با اعلام قبلی و در ساعات و روزهای غیراداری انجام شود و برای کلیه دفاتر یک خط اینترنت ویژه که ای پی ان سرعت معقولانه داشته باشد و در نظرگرفته شود.
اکنون به دلیل فعال شدن خودکاربریها چه برای افراد عادی چه برای وکلا باعث به وجودآمدن سواستفاده و پراکندگی متعدد ای پی هایی شده است که به مرکز آمار متصل میشوند که خود باعث میشود سرور مرکز آمار در صورت حملات سایبری به موقع نتواند ایفای نقش کند.
امکان ملاقات تصویری و مجازی برای خانوادههای زندانیان با زندانیان در دفاتر تا چه حد برقرار شده است؟
موسوی: متاسفانه بازهم به دلیل عدم همخوانی تعرفه با این خدمت، دفاتر بسیار محدودی از ارائه این خدمات در دفاتر استقبال کردند و با این وجود تعداد کمی از خانوادههای زندانیان از این نوع خدمت استقبال کردند.
کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضائی چگونه میتواند به مدیران دفاتر برای رفع مشکلات کمک کند؟
موسوی: ضمن تقدیر، تشکر و خداقوت به همه همکاران در کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی علیالخصوص هیات مدیره و مدیر عامل محترم؛ پیشنهاد میگردد بیمه مدیرانی که فاقد بیمه اصلی هستند با همت همیشگی کانون نسبت به مدیران انجام پذیرد همچنین برای برقراری امنیت شغلی مجوز مدیران به صورت مجوز دفاتر اسناد رسمی دایمی شود و بعد از فوت یا از کارافتادگی به وراث آنها انتقال یابد.
اقدام دیگر قابل پیگیری این است که کانون با رایزنی با تولیدکنندگان کاغذ، چاپگر و اسکنر به صورت تعاونی با مبلغی کمتر نسبت به تهیه این ملزومات اقدام کند چرا که این کالاها جزو موارد اساسی و پایه استفاده در دفاتر است و همکاری در تهیه این ملزومات کمک شایانی به مدیران دفاتر است.
راه اندازی تعاونی برای مدیران برای اخذ وام، خرید زمین، مسکن و خودرو میتواند ضمن ایجاد آرامش و دلگرمی مدیران و کاربران موجب مشارکت آنها و سهیم کردن آنها برای سرمایه گذاری شود.
اقدامات رفاهی از جمله انعقاد تفاهمنامه با شرکتهای هواپیمایی، راه آهن و هتلها برای استفاده مدیران و کاربران، در نظرگرفتن رفاه کارت برای کاربران حتی به مبلغ اندک یا انعقاد تفاهمنامه با صندوق کارآفرینی امید و بنیاد برکت و موارد اینچنینی برای اخذ وامهای خود اشتغالی با سود اندک برای خرید ملک یا زمین جهت استقرار دفتر، در نظر گرفتن تمهیدات لازم برای رفاه مدیران خانم و فراهم آوردن شرایط بهرهمندی از مرخصی زایمان و استفاده از ساعات روزانه برای مادران دارای فرزندان کمتر از دو سال نیز میتواند از دیگر اقدامات رفاهی برای کمک به امور دفاتر باشد.
