دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، از مردم برای مردم» درحدود بیش از ۱۲۰۰ دفتر با نیروهای زبده و متخصص در سراسر کشور، در تحقق «قوه قضاییه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» در همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، همواره مشغول خدمت رسانی به مردم هستند.
دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با تجربه یک دهه خدمت رسانی به مردم، تجارب گرانقدری به دست آوردهاند و اکنون به مثابه درگاه ورودی به محاکم محسوب میشوند و همه آنچه که تا پیش از این با مراجعه مردم به دادگستریها محقق میشد، اکنون با سهولت بیشتر در دسترس آحاد جامعه قرار دارد.
آنچه امروز در راستای توسعه خدمت رسانی به مردم مدنظر قرار دارد، استفاده بهینه از ظرفیت تخصصی و فضاهای فیزیکی سامان یافته دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است؛ این مهم علاوه بر تسریع و سهولت امور مردم و گره گشایی از مشکلات قضایی آنها موجب میشود تا امور تخصصی به صورت حرفهای توسط اهل فن در اختیار ارباب رجوعان قرار گیرد که نتایج و دستاوردهای مطلوبی برای مردم، قوه قضاییه و در نهایت جامعه در پی داشته است.
اکنون نیاز به خدمات دفاتر نهادینه شده است و به واقع نقش محوری خود را در فرایند قضایی به خوبی ایفا می کند. سال گذشته آیین نامه جدید دفاتر و کانون خدمات الکترونیک قضایی به تصویب ریاست قوه قضاییه رسید و برگزاری آزمون که چند سال با وقفه روبرو شده بود مورد تاکید قرار گرفت؛ به طوری که بر اساس این آییننامه مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه موظف شد که حداقل هر دو سال یکبارآزمون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را برگزار کند.
بر این اساس نخستین آزمون سال 1401 برگزار شد و حدود 14 هزار نفر شرکتکننده بودند که از این تعداد یک لیست شامل یک هزار و 800 نفر بر اساس کسانی که توسط سازمان سنجش پذیرفته شدند، پس از فراخوان پذیرفته شدگان مدارک خود را تحویل دادهاند که پس از بررسی مدارک و صحتسنجی مدارک، مجوزها برای فعالیت این دفاتر صادر خواهد شد و این اقدام مرحله به مرحله در حال انجام است و مدیران جدید در حال اضافه شدن به این چرخه خدمت رسانی هستند.
آنچه از توسعه کمی دفاتر بر میآید حاکی از اعتماد دستگاه قضا به دفاتر به عنوان بازویی توانمند و تسهیلگر در امور قضایی است و آنچه مورد انتظار دفاتر است این است که حال که دفاتر در حال افزایش است، از این ظرفیت تخصصی در برون سپاری امور قضایی از سوی دستگاه قضا استفاده شود.
** ارائه خدمات در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی افزایش مییابد
مطابق آنچه که هشتم مرداد امسال محمد کاظمی فرد در بازدید از یک دفتر خدمات الکترونیک قضایی اظهارداشت، ارائه خدمات در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی افزایش مییابد.
کاظمی فرد گفت که خدمات غیرحضوری دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تقویت میشود همچنین ارائه خدمات به صورت سیار به سبد خدمات دفاتر در تهران اضافه شده است و خدمت مشاوره نیز ثبت و پیگیری امور در فضای مجازی به صورت غیرحضوری و به زودی به سبد دفاتر خدمات اضافه میشود.
به اذعان کارشناسان هم دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به عنوان نقطه حساس در فرایند امور قضایی میتواند زمینه ساز تقویت اعتماد مردم به دستگاه قضایی و حاکمیت باشد و آنچنان که اکنون فضای مناسبی برای ارائه خدمات تخصصی حقوقی و قضایی است، برخی دعاوی دیگر نیز به دفاتر برون سپاری شود.
دفاتر با استفاده از فناوری اطلاعات در برقراری ارتباط میان مراجع قضایی و سایر خدمات تابع یا مرتبط مانند سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، سازمان پزشکی قانونی و سازمان زندانها و سایر پروندههای قضایی که نیاز به تخصص و قضاوت ندارند میتواند ایفای نقش کند.
صلح و سازش، داوری، کارشناسیها، تنظیم مشاوره، معاضدت، واحدهای مشاوره و تنظیم دادخواست، راهاندازی دادگاههای خصوصی از جمله مواردی است که می تواند به دفاتر واگذار شود که این مهم هم به درآمد دفاتر و هم تسهیل امور مردم کمک میکند.
واقعیت این است که تنوع و تکثر موضوعات مراجعه مردم به دادگستریها بسیار است و پروندههایی به دادگستری ارائه میشود که شاید روح قضایی در آن حاکم نیست و امکان حل و فصل به طرق دیگری هم وجود دارد. اگر این موارد پایش، شناسایی و حل و فصل آنها به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به عنوان مرجع دارای تخصص و تجربه سپرده شود، علاوه بر کاستن از بار محاکم و کاهش اطاله دادرسی، اختلافات مردم نیز با سرعت بیشتر حل و فصل خواهد شد و به یقین رضایتمندی مردم با گره گشایی از امور قضایی افزایش خواهد یافت و شاهد کاهش ورودی پرونده های قضایی به دادگستر ی خواهیم بود.