طرح «سامانه یکپارچه و سکومحور خدمات غیرحضوری» با هدف کاهش مراجعات حضوری و تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی در حال اجراست؛ تجربه یک ماهه یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تهران نشان میدهد این شیوه بهویژه در ارسال لوایح و اظهارنامهها میتواند زمان و هزینه مراجعهکنندگان را کاهش دهد، هرچند در ثبت دادخواستهای تخصصی همچنان نقش دفاتر و راهنمایی کارشناسان اهمیت زیادی دارد.
«محمود محمدی قوهکی » مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 97301098 یکی از دفاتر تهران در محدوده خیابان دولت است و در این دفتر خدمات الکترونیک قضایی 5 کاربر فعالیت دارند و روزانه به طور میانگین 80 تا 90 ارباب رجوع به این دفتر خدمات به صورت حضوری مراجعه دارند.
اکنون یک ماه است که طرح «سامانه یکپارچه و سکومحور خدمات غیرحضوری» در دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 97301098 اجرا میشود وآنگونه که محمدی قوهکی میگوید روزانه حدود 20 درخواست غیرحضوری را پاسخ میدهند که اگرچه این درخواستها از سراسر کشور ارسال میشود اما اغلب مربوط به تهران است.
مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 97301098 در گفتوگو با روابط عمومی کانون، با اشاره به مزایای طرح «سامانه یکپارچه و سکومحور خدمات غیرحضوری» اظهار کرد: این طرح برای ارباب رجوعی که تمایل یا امکان مراجعه حضوری به دفاتر را ندارند؛ گرهگشاست و کاربران می توانند در هر زمان و در هر مکان از خدمات غیرحضوری بهرهمند شوند.
محمدی قوهکی باتوجه به تجربه اجرای این طرح در عین حال هشدار داد که نحوه استفاده این طرح مشروط به معرفی، اطلاع رسانی و آگاهی بخشی است و در صورتی موفق خواهد بود که عموم جامعه از مزایای آن مطلع شوند.
وی درباره نقش دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در ارسال صحیح و کامل درخواستهای ارسالی غیرحضوری گفت: اکنون درخواستها از طریق سامانه به دفتر ارجاع می شود و پس از کنترل و بررسی به مراجع قضایی ارسال می شود و دادخواستها و شکواییهها تا زمانی که کامل نباشد دفتر به مراجع ارسال نمی کند؛ بنابراین نحوه ثبت درخواست به صورت حضوری و غیرحضوری برای مرجع قضایی تفاوتی ندارد چون دفاتر مدارک و ملزومات را به طور کامل و کنترل شده به مراجع ارجاع می دهند اما از این جهت که ممکن است کاربر نواقصی در ارسال مدارک داشته باشد و یک یا چند بار درخواست وی بازگردانده شود، ممکن است زمان را از دست بدهد؛ بنابراین اطلاع از نحوه تنظیم و ارسال مدارک بسیار مهم است.
مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 97301098 خاطرنشان کرد: امور حقوقی و قضایی فرایندهایی کاملا تخصصی است و شاید عموم افراد و کسانی که فاقد دانش حقوقی هستند نتوانند عناوین صحیح برای ثبت دادخواست یا شکواییه را تشخیص دهند و معمولا افرادی که به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی هم مراجعه حضوری دارند، برای ثبت دادخواست یا شکواییه از مدیر دفتر مشورت می گیرند.
به گفته محمدی قوهکی، به نظر میرسد خدمات غیرحضوری در ثبت دادخواستها اثربخشی لازم را نداشته باشد اما در اموری از قبیل ارسال لوایح یا اظهارنامهها موجب تسریع در دریافت خدمات شود.
وی درباره تفاوت خدمات غیرحضوری با خودکاربری گفت: استفاده از خدمات خودکابری به دلیل اینکه دادخواست بدون کنترل و بررسی به طور مستقیم به مراجع قضایی ارسال می شود ممکن است ناقص یا نادرست باشد و از این جهت ضمن اتلاف وقت برای کاربر، موجب اطاله دادرسی و ارسال حجم انبوه دادخواست های ناقص به مراجع قضایی شود اما در خدمات غیرحضوری، سامانه با کاربران در ارتباط است و اگر دادخواست یا هر درخواست دیگری ناقص یا نادرست باشد برای تصحیح پیگیریهای لازم انجام می شود.
مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 97301098 در ادامه به یکی از کاستی ها ثبت اظهارنامه از طریق غیرحضوری اشاره کرد و افزود: ثبت اظهارنامه غیرحضوری تنها برای سه مخاطب امکانپذیر است در حالی که در مراجعه حضوری امکان ثبت پنج مخاطب نیز وجود دارد.
محمدی قوهکی یادآور شد: اکنون بسیاری از امور به صورت سیستماتیک و از طریق خدمات الکترونیک ارائه می شود و اگرچه این اقدامات گامی بلند در تکریم ارباب رجوع و تسهیل و تسریع در ارائه خدمات است اما به واقع بسیاری از افراد توانایی لازم برای بهره مندی از این نوع خدمات فناوری پایه را ندارند و برای استفاده از این خدمات به کافی نتها و اشخاص دیگر مراجعه می کنند که همواره نسبت به مخاطرات این رویه هشدارهای لازم از سوی مراجع رسمی داده شده است.
وی، پیش نیاز موفقیت طرح خدمات غیرحضوری را آموزشهای همگانی دانست و گفت: اکنون بسیاری از ارباب رجوعها در مراجعه حضوری به دفاتر نیز برای بیان و ثبت درخواست خود دچار شک و تردید هستند و استفاده از خدمات غیرحضوری در صورتی مفید خواهد بود که کاربران بتوانند ملزومات و استانداردهای استفاده از این خدمات را فراهم کنند .
مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 97301098 تصریح کرد: خدمات غیرحضوری در ارسال اظهارنامهها، لوایح و شکواییههای ساده مانند توهین کاربرد دارد اما ثبت دادخواست چون مستلزم هزینه است به نظر می رسد افراد تمایل به حضور در دفاتر را داشته باشند.
به گفته وی، اکنون حدود 40 درصد از خدمات حضوری در دفاتر مربوط به ثبت لوایح است و استفاده از خدمات غیرحضوری و حضوری در این خصوص کاملا یکسان است و این طرح برای این نوع خدمات بسیار عالی است و موجب تسهیل و تسریع در امور میشود.
شایان ذکر است، خانواده بزرگ کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، از مردم برای مردم» در قالب بیش از ۱۳۰۰ دفتر با نیروهای متعهد و متخصص در سراسر کشور، در تحقق «قوه قضائیه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» در همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضایی، همواره مشغولِ خدمترسانی به عموم مردم شریف ایران اسلامی است.