توسعه خدمات غیرحضوری قضایی با هدف کاهش تردد شهروندان، صرفهجویی در زمان و هزینه و تسهیل دسترسی به خدمات در حال اجراست؛ رویکردی که به گفته مسئول دفتر نمایندگی کانون و مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی استان فارس، در صورت حفظ نقش دفاتر بهعنوان حلقه واسط میان مردم و دستگاه قضایی و ارائه مشاوره حقوقی آنلاین، میتواند کیفیت خدمات و عدالت الکترونیک را ارتقا دهد.
به گزارش روابط عمومی کانون، «سیده فاطمه موسوی» مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی کد 98317045 در شهرستان کازرون با اشاره به اجرای بیش از یک ماهه طرح «سامانه یکپارچه و سکو محور خدمات غیرحضوری در دفاتر منتخب» اظهار کرد: این دفتر با دو کاربر، روزانه از ساعت ۷ تا ۱۴ پذیرای مراجعهکنندگان حضوری است و اغلب مراجعه کنندگان هم به منظور دریافت مشاوره که این مشاورهها به صورت رایگان ارائه میشود؛ به دفتر رجوع میکنند.
وی افزود: در مدت اجرای آزمایشی طرح، حدود ۴۰۰ خدمت به صورت غیرحضوری ارائه شده که بخش قابل توجهی از آنها مربوط به ثبت شکواییه، بهویژه در موضوعاتی مانند کلاهبرداری، تحصیل مال از طریق نامشروع و سرقت و همچنین ارسال لوایح بوده است.
مسئول دفتر نمایندگی کانون و مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی استان فارس با بیان اینکه بیشتر متقاضیان خدمات غیرحضوری این دفتر از تهران و تبریز بودهاند، گفت: ارائه این خدمات برای شهروندان موجب کاهش تردد و صرفهجویی در هزینه، زمان و انرژی میشود و امکان دسترسی به برخی خدمات در تمام ساعات شبانهروز و ارسال مدارک بدون مراجعه حضوری را فراهم میکند؛ ضمن اینکه شفافیت در پرداختها نیز از دیگر مزایای این خدمات است.
موسوی ادامه داد: خدمات غیرحضوری برای دفاتر خدمات الکترونیک قضایی نیز مزایایی مانند افزایش بهرهوری، کاهش مصرف کاغذ، کاهش خطاهای انسانی در ثبت دادخواستها و بهبود مدیریت زمان را به همراه دارد و برای دادگستری و محاکم نیز میتواند به کاهش اطاله دادرسی، افزایش شفافیت فرایندها، تحقق عدالت الکترونیک و توسعه هوشمندسازی کمک کند.
وی درباره میزان استقبال از خدمات غیرحضوری اظهار کرد: با توجه به وجود حدود ۹۰ دفتر خدمات الکترونیک قضایی در استان فارس، توسعه خدمات آنلاین و استقبال مدیران دفاتر از این رویکرد، پیشبینی میشود خدمات غیرحضوری نیز به تدریج مورد استقبال شهروندان قرار گیرد و بتواند در کاهش مراجعات حضوری مؤثر باشد.
مشاوره حقوقی آنلاین، حلقه مفقوده توسعه خدمات غیرحضوری
مسئول دفتر نمایندگی کانون و مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی استان فارس، ارائه مشاوره حقوقی در بستر غیرحضوری را یکی از الزامات توسعه این خدمات دانست و گفت: اگر امکان ارائه مشاوره حقوقی از سوی دفاتر به صورت آنلاین فراهم و تعرفه مشخصی برای آن تعیین شود، کاربران و مدیران دفاتر انگیزه بیشتری برای ارائه خدمات با کیفیت بالاتر خواهند داشت.
موسوی افزود: دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به عنوان بازوی قوه قضاییه در ارائه خدمات قضایی محسوب میشوند و اگر ارائه خدمات مشاورهای نیز با سازوکار مشخص در این دفاتر انجام شود، میتواند تأثیر قابل توجهی در ارتقای کیفیت خدمترسانی داشته باشد.
وی با تأکید بر ضرورت تعیین تعرفه متناسب برای خدمات تخصصی غیرحضوری اظهار کرد: برخی خدمات در فرایند غیرحضوری نیز نیازمند بررسی مدارک، تنظیم دقیق درخواست و مشاوره حقوقی است و نمیتوان این بخش تخصصی از فرایند را نادیده گرفت.
خدمات غیرحضوری برای شکواییه و اظهارنامه مناسبتر است
موسوی درباره نوع خدماتی که برای ارائه به صورت غیرحضوری مناسبتر هستند، گفت: ثبت شکواییه، اظهارنامه و دعاوی اعتراضی از جمله مواردی است که میتواند در قالب خدمات غیرحضوری ارائه شود، اما در مورد ثبت دادخواست باید با احتیاط بیشتری عمل کرد.
وی افزود: هرچند در برخی موارد مانند تأمین دلیل یا بعضی دعاوی خانواده ممکن است ارائه غیرحضوری خدمات با مشکل کمتری همراه باشد، اما در بسیاری از دعاوی حقوقی، مراجعه حضوری و توضیح موضوع از سوی متقاضی ضروری است؛ چراکه هم از نظر مشاوره حقوقی و هم از نظر مدارک مورد نیاز، ممکن است فرد نیازمند راهنمایی باشد تا درخواست خود را به شکل کامل و صحیح ثبت کند.
موسوی با اشاره به تفاوت خدمات غیرحضوری با خودکاربری گفت: در خدمات غیرحضوری، دفاتر به عنوان حلقه واسط، مدارک و درخواست متقاضی را بررسی میکنند و در صورت وجود نقص یا کمبود، فرد را راهنمایی میکنند؛ اما در خدمات خودکاربری، مسئولیت ثبت و پیگیری درخواست بر عهده خود متقاضی است.
وی خاطرنشان کرد: خدمات خودکاربری بیشتر برای افرادی که دانش تخصصی حقوقی دارند، مانند وکلا، حقوقدانان و کارشناسان، کاربرد دارد و برای عموم مردم ممکن است بدون وجود دانش و آگاهی کافی، احتمال بروز خطا را افزایش دهد.
آموزش و زیرساخت؛ دو ضرورت توسعه خدمات غیرحضوری
موسوی بر ضرورت آموزش مدیران و کارشناسان دفاتر خدمات الکترونیک قضایی همزمان با اجرای گسترده طرح تأکید کرد و افزود: هرچه کاربران دفاتر آموزش بیشتری ببینند، امکان ارائه خدمات تخصصیتر و با کیفیت بالاتر فراهم خواهد شد.
مسئول دفتر نمایندگی کانون و مدیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی استان فارس همچنین ارائه خدمت مشاوره از طریق چت آنلاین را از راهکارهای مؤثر برای توسعه این طرح دانست و گفت: ایجاد امکان ارتباط آنلاین میان متقاضی و کاربر دفتر میتواند بخشی از نیاز مردم به راهنمایی را برطرف کند و در نهادینهسازی فرهنگ استفاده از خدمات غیرحضوری مؤثر باشد.
موسوی تأکید کرد: توسعه خدمات غیرحضوری میتواند گامی مؤثر در کاهش مراجعات مردم و تحقق عدالت الکترونیک باشد، اما موفقیت آن مستلزم آن است که در کنار توسعه فناوری، نقش تخصصی دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ضرورت مشاوره و بررسی مدارک نیز حفظ شود.
شایان ذکر است، خانواده بزرگ کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی با شعار «دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، از مردم برای مردم» در قالب بیش از ۱۳۰۰ دفتر با نیروهای متعهد و متخصص در سراسر کشور، در تحقق «قوه قضائیه هوشمند در تراز انقلاب اسلامی» در همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات دستگاه قضایی، همواره مشغولِ خدمترسانی به عموم مردم شریف ایران اسلامی است.